So‘g‘d (Sug‘diyona)
Qadimgi zamonlarda Sug’diyona muhim savdo yo’llarining chorrahasida joylashgan. Sug‘diyona haqida «Avesto», Geradot va ahamoniylar davri yozuvlari xabar qiladi. Sug’diyonaning markazi yunon tili shaklida Maroqanda shahri (VII-VIII asrlarga oid sug‘d tili yozuvlarida Smarokansa - «uchrashuv, anjumanlar joyi>> deb taijima qilinadi). Maroqanda - bu hozirgi Afrosiyob ko’hna shahar xarobalaridir. Ahamoniylar davrida uning maydoni 219 gektardan iborat bo‘lib, shahar mudofaa devorlari bilan o’ralgan edi. Yunon tarixchilarining ma’lumotlariga ko‘ra, Maroqandaning mudofaa devori va ichki qal’asi bo’lgan.
Qadimgi zamonlarda Sug’diyona muhim savdo yo’llarining chorrahasida joylashgan. Sug‘diyona haqida «Avesto», Geradot va ahamoniylar davri yozuvlari xabar qiladi. Sug’diyonaning markazi yunon tili shaklida Maroqanda shahri (VII-VIII asrlarga oid sug‘d tili yozuvlarida Smarokansa - «uchrashuv, anjumanlar joyi>> deb taijima qilinadi). Maroqanda - bu hozirgi Afrosiyob ko’hna shahar xarobalaridir. Ahamoniylar davrida uning maydoni 219 gektardan iborat bo‘lib, shahar mudofaa devorlari bilan o’ralgan edi. Yunon tarixchilarining ma’lumotlariga ko‘ra, Maroqandaning mudofaa devori va ichki qal’asi bo’lgan.
Tarixiy davr
Davr
18 - 6
Asr
Ilk bor miloddan avval VII-VI asrlarda qadimiy „Avesto“da tilga olingan
Tashkil etuvchi
So‘g‘d (Sug‘diyona) shahar-davlatlar konfederatsiyasi bo‘lib, aniq bir “asoschi shoh” yoki yagona asoschisi qayd etilmaydi;
Hudud va madaniyat
Poytaxt
Sug’diyonaning markazi yunon tili shaklida Maroqanda shahri (VII-VIII asrlarga oid sug‘d tili yozuvlarida Smarokansa - «uchrashuv, anjumanlar joyi>> deb taijima qilinadi).
Hudud
Sug’diyona — Zarafshon va Qashqadaryo vohalarida joylashib, janubi-sharqda Baqtriya va shimoli-g‘arbda Xorazm bilan chegaradosh bo’lgan.
Hozirgi hududlar
Zarafshon va Qashqadaryo vohalari
Til
So‘g‘d tili (Eroniy tillarning shimoli-sharqiy guruhi, o‘rta asrlarda mintaqaviy “xalqaro” savdo tili bo‘lgan).
Din
Asosiy an’anaviy e’tiqod — zardushtiylik; VI–VIII asrlarda hududda buddizm, nasroniylik (nestoriylik), va moniylik ham tarqalgan.
Geografiya
Mil. avv. VII asrga kelib, Sug’d ziroatchi aholi Sharqiy Qashqadaryo, Quyi Qashqadaryo, O’rta va Quyi Zarafshon vohalarida joylashgan. Sug‘diyona hududi Nurota va Hisor tizmalari hamda g‘arbda dashtlar bilan chegaralangan. O’troq viloyatlar markazlari Uzunqir, Yerqo‘rg‘on va Ko‘ktepa o‘rnida joylashgan. Mil. avv. VII-VI asrlarda Sug‘d hududida davlatchilik tizimi rivojlangan. Videvdat kitobida Gava Sug‘da «eng yaxshi mamlakatlar va o‘lkalardan bo‘lgan» ikkinchi yurt sifatida ko‘rsatilgan. Yasht ro‘yxatida Baqtriya tilga olinmagan, ammo Sug‘d Xorazmdan oldin va Marg‘iyonadan key in aytib o‘tilgan.
Boshqaruv
Boshqaruv shakli: -
Koordinatalar: -, -
Meta sarlavha: So‘g‘d (Sug‘diyona)
Manbalar
«Avesto»ning Yasht kitobida tilga olingan «Sug’d makoni Gava» — Sug’diyonaning eng qadimgi viloyati bo’lishi mumkin. Ba’zi ma’lumotlarga kо’ra, Gava (Gau - «buqa», «poda»), Qashqadaryo vohasi bilan bog’lanadi.